Jeśli Twoje dziecko mówi, że nie chce żyć, potraktuj to poważnie, zostań przy nim i zapytaj wprost, czy myśli o odebraniu sobie życia. Takie pytanie nie podsuwa pomysłu, tylko daje dziecku pozwolenie, żeby powiedziało prawdę. Jeśli nastolatek ma plan, zrobił sobie krzywdę albo nie możesz zapewnić mu bezpieczeństwa, dzwoń pod 112 albo jedź na izbę przyjęć. Jeśli zagrożenia nie ma teraz, umów konsultację u psychologa w ciągu najbliższych dni i nie zostawiaj dziecka samego z tym tematem.
Pomoc od razu, całodobowo:
| Sytuacja | Gdzie dzwonić lub jechać |
|---|---|
| Zagrożenie życia, dziecko ma plan albo zrobiło sobie krzywdę | 112 |
| Pomoc szpitalna w Poznaniu, psychiatria dzieci i młodzieży | Szpital Kliniczny im. Karola Jonschera, ul. Szpitalna 27/33, izba przyjęć |
| Nastolatek chce porozmawiać z kimś, kto nie jest rodzicem | 116 111, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, bezpłatnie |
| Ty jako rodzic potrzebujesz rozmowy i nie wiesz, co robić | 800 70 2222, Centrum Wsparcia, bezpłatnie |
Z tego tekstu dowiesz się, po czym poznać, że nastolatek może myśleć o samobójstwie, jak z nim rozmawiać krok po kroku, czego nie mówić i jak wygląda pomoc psychologa w Centrum Psychoterapii Livanti w Poznaniu.
Najważniejsze w skrócie:
- Pytanie wprost o myśli samobójcze nie zwiększa ryzyka. Pokazał to przegląd badań Dazzi i współpracowników z 2014 roku.
- Słuchaj, nie oceniaj, nie obiecuj tajemnicy. Bezpieczeństwo dziecka jest ważniejsze niż sekret.
- Zagrożenie teraz: 112 albo izba przyjęć Szpitala im. Karola Jonschera w Poznaniu.
- Myśli bez planu i bez zagrożenia teraz: konsultacja u psychologa w najbliższych dniach.
- W Livanti interwencję kryzysową prowadzą Jacek Jankowski (300 zł, młodzież od 16 lat) i Gabriela Wawrzyniak (200 zł, 8-18 lat). Z myślami samobójczymi pracuje też Jan Maciaszczyk (200 zł, 3-18 lat).
- Spotkanie trwa 50 minut. Osoba poniżej 18 lat przychodzi z opiekunem.
Sygnały, które mogą oznaczać myśli samobójcze
Najważniejszym sygnałem są słowa dziecka: każde zdanie o śmierci, o byciu ciężarem albo o tym, że „nie ma sensu”, traktuj jako prośbę o pomoc. Według noty WHO „Mental health of adolescents” samobójstwo jest jedną z głównych przyczyn śmierci osób w wieku 15-29 lat, dlatego takich słów nie zbywa się żartem.
Zwróć uwagę na:
- Słowa. „Nie chcę już żyć”, „wszystkim byłoby lepiej beze mnie”, „niedługo nie będzie problemu”, „jestem ciężarem”.
- Wpisy w sieci. Posty, opisy, piosenki i grafiki o śmierci, pożegnalne wiadomości do znajomych.
- Pożegnania. Oddawanie ulubionych rzeczy, porządkowanie spraw, nagłe przeprosiny „za wszystko”.
- Wycofanie. Zrywa kontakt z przyjaciółmi, rzuca to, co kochał, zamyka się na całe dni.
- Nagły spokój po długim kryzysie. Czasem oznacza poprawę, a czasem podjętą decyzję. Zapytaj.
- Samookaleczenia. Ślady na ciele, długie rękawy w upał. Więcej piszemy w tekście: samookaleczenia u nastolatka, co robić.
- Trudne wydarzenie w tle. Rozstanie, hejt, przemoc rówieśnicza, śmierć bliskiej osoby, porażka w szkole.
Nie musisz widzieć wszystkich sygnałów. Jeden wystarczy, żeby zapytać.
Jak rozmawiać z nastolatkiem o myślach samobójczych: krok po kroku
Rozmowa ma jeden cel: żeby dziecko poczuło, że może o tym mówić, i żeby było bezpieczne. Nie musisz znać odpowiedzi na wszystko.
- Znajdź spokojny moment i miejsce bez świadków. Odłóż telefon. Usiądź obok, nie naprzeciwko.
- Powiedz, co widzisz. „Słyszałem, co powiedziałeś wczoraj, i martwię się o Ciebie.”
- Zapytaj wprost. „Czy myślisz o tym, żeby odebrać sobie życie?” Użyj prostych słów, spokojnym tonem.
- Słuchaj więcej, niż mówisz. Nie przerywaj, nie poprawiaj, nie dyskutuj z uczuciami. Wystarczy „rozumiem”, „mów dalej”.
- Podziękuj, że Ci powiedział. „Dobrze, że mi o tym mówisz. To było odważne.”
- Nie obiecuj tajemnicy. „Nie mogę tego zostawić tylko dla siebie, bo zależy mi na Twoim bezpieczeństwie. Razem znajdziemy pomoc.”
- Zadbaj o bezpieczeństwo w domu. Schowaj albo zamknij leki i inne niebezpieczne przedmioty. Nie zostawiaj dziecka samego, jeśli myśli są silne.
- Ustal pomoc od razu. Przy zagrożeniu: 112 albo izba przyjęć. Bez zagrożenia teraz: zadzwoń i umów konsultację w najbliższych dniach. Zapisz dziecku numer 116 111.
Jeśli rozmowa nie wyjdzie tak, jak chciałeś, wróć do niej. Ważne jest to, że dziecko wie: z tym tematem może przyjść do Ciebie.
Co mówić, a czego unikać
Mów spokojnie, krótko i bez oceniania. Zdania, które zamykają rozmowę, zwykle płyną ze strachu rodzica, a nie ze złej woli.
| Zamiast tego | Powiedz to |
|---|---|
| „Nie gadaj głupot.” | „Traktuję poważnie to, co mówisz.” |
| „Inni mają gorzej.” | „Widzę, że jest Ci bardzo ciężko.” |
| „Jak możesz nam to robić?” | „Nie jesteś z tym sam. Jestem obok.” |
| „Zobaczysz, jutro przejdzie.” | „Poszukamy razem kogoś, kto pomoże.” |
| „Nikomu nie powiem.” | „Powiem tylko osobom, które mogą Ci pomóc.” |
Czego jeszcze unikać: nie krzycz, nie karz, nie przeszukuj pokoju za plecami dziecka bez rozmowy i nie publikuj niczego o tej sytuacji w mediach społecznościowych.
Ryzyko teraz czy myśli bez planu: co zrobić w Poznaniu
O tym, gdzie szukać pomocy, decyduje jedno pytanie: czy dziecko jest w niebezpieczeństwie teraz.
| Sytuacja | Co zrobić |
|---|---|
| Ma plan, przygotowuje się, zrobiło sobie krzywdę, nie możesz go upilnować | Dzwoń 112 albo jedź na izbę przyjęć Szpitala Klinicznego im. Karola Jonschera, ul. Szpitalna 27/33. Nie zostawiaj go samego. |
| Mówi o śmierci, ale bez planu, i jest z Tobą bezpieczne | Konsultacja u psychologa lub interwencja kryzysowa w najbliższych dniach. Do tego czasu bądź blisko. |
| Myśli wracają, dziecko nie chce rozmawiać z rodzicem | 116 111 dla nastolatka. Ty umów konsultację dla siebie i poproś o wskazówki. |
| Ty jesteś w szoku i nie wiesz, od czego zacząć | 800 70 2222, Centrum Wsparcia, całodobowo. |
Więcej o tym, czym jest interwencja kryzysowa i gdzie jej szukać, przeczytasz w tekście: interwencja kryzysowa Poznań, gdzie iść.
Jak wygląda konsultacja w Centrum Psychoterapii Livanti
W Centrum Psychoterapii Livanti przy ul. Mikołaja Reja 5/2 w Poznaniu interwencję kryzysową prowadzą dwie osoby:
- Jacek Jankowski, psycholog o specjalności klinicznej, psychoterapeuta psychodynamiczny w trakcie szkolenia, z doświadczeniem m.in. w szpitalu „Dziekanka” w Gnieźnie i w Środowiskowym Centrum Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży HCP w Poznaniu. Przyjmuje młodzież od 16 lat i dorosłych. Cena: 300 zł.
- Gabriela Wawrzyniak, psycholog dziecięcy, po stażu w Punkcie Interwencji Kryzysowej w Poznaniu, w trakcie kursu psychoterapii systemowej. Przyjmuje dzieci i młodzież 8-18 lat. Cena: 200 zł.
Z myślami samobójczymi u dzieci i młodzieży pracuje też Jan Maciaszczyk, psycholog i psycholog dziecięcy (3-18 lat, 200 zł). U niego przy dzieciach poniżej 13 lat pierwsze spotkanie odbywa się tylko z opiekunami, bez dziecka.
Spotkanie trwa 50 minut. Osoba poniżej 18 lat przychodzi na pierwsze spotkanie z opiekunem. Psycholog najpierw ocenia, jak bezpieczne jest dziecko teraz, i razem z Wami ustala plan bezpieczeństwa: kogo dziecko może zawiadomić, gdy myśli wracają, co robicie w domu, gdzie dzwonić. Rozmawia z nastolatkiem także sam na sam. Mówi mu, że rozmowa jest poufna, z jednym wyjątkiem: zagrożenia życia, o którym rodzic dowiaduje się zawsze. Jeśli potrzebna jest pomoc psychiatryczna albo szpitalna, psycholog powie o tym wprost i wskaże, gdzie iść. Ceny znajdziesz w cenniku.
Livanti nie jest placówką całodobową. Przy zagrożeniu życia nie czekaj na wizytę, dzwoń pod 112.
Najczęstsze pytania
Czy pytanie o samobójstwo nie podsunie dziecku pomysłu?
Nie. Przegląd badań Dazzi i współpracowników z 2014 roku nie wykazał, żeby pytanie o myśli samobójcze zwiększało ryzyko. Dla wielu nastolatków to ulga, że ktoś wreszcie zapytał.
Dziecko mówi, że tylko żartowało. Co dalej?
Przyjmij to spokojnie, ale nie zamykaj tematu. Powiedz: „Cieszę się, ale chcę, żebyś wiedział, że możesz mi powiedzieć, gdyby takie myśli się pojawiły.” Obserwuj i jeśli słowa wracają, umów konsultację.
Czy psycholog powie mi, o czym rozmawiał z moim dzieckiem?
Nie w szczegółach. Powie, jak możesz pomóc i co się ogólnie dzieje. Wyjątkiem jest zagrożenie życia lub zdrowia: o nim rodzic dowiaduje się zawsze.
Czy mogę przyjść sam, bez dziecka?
Tak. Konsultacja dla rodzica pomaga ułożyć rozmowę z dzieckiem i plan działania. Jeśli jednak dziecko jest w zagrożeniu teraz, nie umawiaj wizyty, tylko dzwoń pod 112.
Źródła
- WHO i IASP, „Preventing suicide: a resource for media professionals”, aktualizacja 2023 (zasady bezpiecznego pisania o samobójstwie).
- WHO, „Mental health of adolescents”, nota informacyjna, 2021: samobójstwo jako jedna z głównych przyczyn śmierci osób w wieku 15-29 lat.
- T. Dazzi i in., „Does asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence?”, Psychological Medicine, 2014.
- NICE, wytyczne NG225 „Self-harm: assessment, management and preventing recurrence”, 2022.
- Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111.
- Zespół i cennik Centrum Psychoterapii Livanti, livanti.pl, stan na listopad 2026.
Jeśli Twoje dziecko mówi o śmierci, nie zostawaj z tym sam. Konsultację lub interwencję kryzysową umówisz w Centrum Psychoterapii Livanti w Poznaniu pod numerem 537 800 490 albo przez stronę livanti.pl. Przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112.