Trudności w nauce u dziecka wskazują na dysleksję wtedy, gdy dotyczą głównie czytania i pisania, utrzymują się mimo zwykłej nauki i ćwiczeń, a w innych obszarach dziecko radzi sobie dobrze. Jeśli kłopoty obejmują wszystkie przedmioty, pojawiły się nagle albo idą w parze z lękiem, rozkojarzeniem lub niechęcią do szkoły, przyczyna jest zwykle inna: ADHD, lęk, wada wzroku lub słuchu, trudna sytuacja w domu. Opinię o dysleksji wydaje poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Psycholog w gabinecie w Poznaniu pomaga odróżnić jedno od drugiego i kieruje tam, gdzie trzeba.
Według DSM-5-TR specyficzne zaburzenia uczenia się dotyczą 5-15 % dzieci w wieku szkolnym. To znaczy, że w przeciętnej klasie jest 1-4 takich uczniów.
Z tego tekstu dowiesz się, czym jest dysleksja, jak odróżnić ją od innych przyczyn, jak krok po kroku uzyskać opinię z poradni i w czym pomaga psycholog w gabinecie.
Najważniejsze w skrócie:
- Dysleksja: trudności w czytaniu i pisaniu u dziecka, które poza tym rozwija się prawidłowo. Nie jest kwestią lenistwa ani inteligencji.
- Trudności we wszystkich przedmiotach, nagłe albo z lękiem i rozkojarzeniem, to zwykle coś innego: ADHD, lęk, wzrok, słuch, sytuacja w domu.
- Opinię o dysleksji wydaje publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna: bezpłatnie, bez skierowania, na wniosek rodzica.
- Opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się: nie wcześniej niż po klasie III i nie później niż do końca szkoły podstawowej.
- Gabinet Livanti nie wydaje opinii o dysleksji. Psycholog pomaga ustalić, skąd biorą się trudności, i mówi, dokąd iść dalej. Konsultacja 180-200 zł za 50 minut.
Czym jest dysleksja, a czym nie jest
Dysleksja rozwojowa to specyficzna trudność w nauce czytania i pisania u dziecka o prawidłowym rozwoju umysłowym. W ICD-11 to rozwojowe zaburzenie uczenia się z upośledzeniem czytania (6A03.0). W języku potocznym „dysleksja” obejmuje kilka rzeczy:
| Nazwa | Czego dotyczy | Jak to wygląda w zeszycie |
|---|---|---|
| Dysleksja | Czytanie | Czyta wolno, gubi linijki, zgaduje wyrazy po pierwszych literach, nie pamięta, co przeczytało |
| Dysortografia | Pisownia | Błędy ortograficzne mimo znajomości zasad, opuszczanie i przestawianie liter, mylenie b-d, p-g |
| Dysgrafia | Pismo | Pismo nieczytelne, nierówne, dziecko męczy się przy pisaniu, pisze bardzo wolno |
| Dyskalkulia | Liczenie | Myli cyfry, nie rozumie wartości liczb, liczy na palcach dłużej niż rówieśnicy |
Dysleksja nie jest lenistwem, brakiem inteligencji ani chorobą, którą się leczy. To inny sposób przetwarzania języka, który wymaga innego sposobu nauki.
Dysleksja czy coś innego: na co patrzeć
| Co widzisz | Bliżej dysleksji | Bliżej innej przyczyny |
|---|---|---|
| Których przedmiotów dotyczy | Głównie polski, języki obce, czytanie poleceń | Wszystkich przedmiotów, także odpowiedzi ustnych |
| Od kiedy | Od początku nauki czytania, klasa I-II | Nagle, po zmianie szkoły, rozwodzie, chorobie |
| Rozumienie ze słuchu | Dobre: rozumie, gdy ktoś czyta na głos | Słabe także ze słuchu albo dziecko się „wyłącza” |
| Emocje | Frustracja przy czytaniu i pisaniu | Lęk przed szkołą, bóle brzucha rano, płacz, niechęć do wyjścia |
Żadna pojedyncza cecha nie rozstrzyga. Rozstrzyga pełna diagnoza.
Inne przyczyny trudności w nauce
W gabinecie za „problemami z nauką” najczęściej kryją się:
- ADHD. Dziecko wie, ale nie dokończy, zgubi, zapomni. Trudności dotyczą organizacji, nie czytania. Więcej: ADHD u dziecka.
- Lęk szkolny. Dziecko umie, ale przy tablicy albo na sprawdzianie „ma pustkę”. Rano boli je brzuch. Więcej: dziecko nie chce chodzić do szkoły.
- Wada wzroku lub słuchu. Dziecko nie widzi tablicy albo nie słyszy połowy lekcji. Badanie u okulisty i laryngologa to pierwszy, najtańszy krok.
- Spektrum autyzmu. Dziecko czyta świetnie, ale nie rozumie polecenia „opisz, co czuje bohater”. Trudności dotyczą rozumienia intencji, nie liter.
- Sytuacja w domu lub w klasie. Rozwód, choroba, przemoc rówieśnicza. Głowa zajęta czymś innym nie ma miejsca na ortografię.
Część z tych przyczyn występuje razem. Dziecko z dysleksją po latach porażek często ma też lęk przed szkołą.
Ryzyko dysleksji u młodszych dzieci
Opinię o dysleksji wydaje się dopiero po klasie III, ale sygnały widać wcześniej. Prof. Marta Bogdanowicz opracowała Skalę Ryzyka Dysleksji dla dzieci w wieku 6-7 lat. Zwróć uwagę, jeśli dziecko w zerówce lub klasie I ma trudności z rymowaniem, myli podobne litery, późno zaczęło mówić, nie lubi rysować albo myli stronę prawą i lewą. W klasach I-III poradnia może stwierdzić ryzyko dysleksji i zalecić ćwiczenia, zanim trudności się utrwalą.
Poradnia psychologiczno-pedagogiczna i opinia o dysleksji: krok po kroku
- Zapytaj w sekretariacie szkoły, która poradnia Was obsługuje. W Poznaniu działa kilka publicznych poradni, każda ma swój rejon. Diagnoza jest bezpłatna i bez skierowania.
- Złóż wniosek jako rodzic. Nie potrzebujesz zgody szkoły. Warto dołączyć opinię nauczyciela i zeszyty dziecka.
- Poczekaj na termin. Od kilku tygodni do kilku miesięcy. W tym czasie zrób badanie wzroku i słuchu.
- Badanie w poradni. Zwykle 2-3 spotkania: badanie psychologiczne, pedagogiczne (czytanie, pisanie, ortografia) i w razie potrzeby logopedyczne.
- Odbierz opinię. Zawiera rozpoznanie i zalecenia dla szkoły i domu. Opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się poradnia może wydać nie wcześniej niż po ukończeniu klasy III i nie później niż do końca szkoły podstawowej.
- Zanieś opinię do szkoły. Szkoła ma obowiązek dostosować wymagania: wydłużony czas na sprawdzianach, ocenianie treści, a nie ortografii, dostosowane warunki na egzaminie ósmoklasisty.
- Zacznij terapię pedagogiczną. Opinia bez ćwiczeń nic nie zmienia. Zajęcia organizuje szkoła lub poradnia.
W czym pomaga psycholog w Centrum Psychoterapii Livanti
Gabinet nie wydaje opinii o dysleksji. To robi poradnia. Psycholog w Livanti przy ul. Mikołaja Reja 5/2 w Poznaniu jest potrzebny wcześniej i obok: gdy nie wiesz, czy to w ogóle dysleksja, gdy termin w poradni jest odległy albo gdy do trudności w nauce dołączyły lęk, złość, wycofanie.
Z dziećmi z trudnościami szkolnymi pracują Julia Czarnecka, psycholożka, trudności emocjonalne, ADHD, psychoedukacja rodziców (180 zł za 50 minut), Gabriela Wawrzyniak, psycholożka kliniczna dzieci i młodzieży, koncentracja, lęk (200 zł, gabinet i online), oraz Katarzyna Krupczyńska, psycholożka kliniczna i trenerka TUS, młodsze dzieci, adaptacja w szkole i relacje w klasie.
Pierwsze spotkanie jest z rodzicami: od kiedy są trudności, czego dotyczą, co mówi szkoła. Potem spotkanie z dzieckiem. Na tej podstawie psycholog mówi, co najprawdopodobniej stoi za trudnościami, czy iść do poradni po pełną diagnozę, czy najpierw do okulisty, laryngologa lub na diagnozę ADHD, i jak w tym czasie wspierać dziecko w domu. Jeśli z trudnościami idą w parze lęk albo problemy z emocjami, pracuje z nimi równolegle.
Najczęstsze pytania
Czy mogę zrobić diagnozę dysleksji prywatnie, szybciej?
Diagnozę może przeprowadzić także niepubliczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna z odpowiednimi uprawnieniami. Gabinet psychologiczny, który nie jest poradnią, opinii nie wydaje.
Dziecko jest w klasie II. Czy to za wcześnie?
Na opinię o dysleksji tak, na działanie nie. Poradnia może stwierdzić ryzyko dysleksji i zalecić ćwiczenia. Im wcześniej, tym lepiej, bo trudności w czytaniu w klasie II stają się w klasie V niechęcią do całej szkoły.
Czy opinia o dysleksji oduczy dziecko starania?
Nie. Dostosowanie wymagań nie zwalnia z nauki, zmienia tylko sposób sprawdzania wiedzy. Dziecko z dysleksją pracuje nad tym samym materiałem dłużej niż rówieśnicy. Opinia wyrównuje szanse, nie obniża poprzeczki.
Co jeśli poradnia nie stwierdzi dysleksji?
To ważna informacja: trudności mają inną przyczynę. Poradnia zwykle wskazuje jaką i co dalej. Jeśli nie, konsultacja psychologa pomoże ustalić, czy to lęk, uwaga, relacje w klasie czy coś innego.
Źródła
- American Psychiatric Association, DSM-5-TR, „Specific Learning Disorder”, 2022 (częstość 5-15 % dzieci w wieku szkolnym).
- WHO, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-11, rozwojowe zaburzenie uczenia się (6A03).
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (terminy wydania opinii o specyficznych trudnościach w uczeniu się).
- M. Bogdanowicz, „Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie”, Harmonia, 2002 (Skala Ryzyka Dysleksji); Polskie Towarzystwo Dysleksji, ptd.edu.pl.
- Cennik i zespół Centrum Psychoterapii Livanti, livanti.pl, stan na październik 2026.
Jeśli nie wiesz, skąd biorą się trudności Twojego dziecka w nauce, konsultację możesz umówić w Centrum Psychoterapii Livanti w Poznaniu pod numerem 537 800 490 albo przez stronę livanti.pl.